المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

496

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

تكّبرورزى به آنان و فخر فروشى و نخوت به آنان ، طغيان نكند . آن چنان كه خداوند متعال در آيهء ديگرى مىفرمايد . « إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى « 1 » » ؛ « انسان وقتى خود را غنى پنداشت طغيان مىورزد » . كلمهء « يحلّ » با ضمّ حاء نيز خوانده شده است و به معنى « نازل مىشود » است و با كسر آن نيز خوانده شده است و به معنى « حلال عقلى و منطقى » مىباشد و گفته شده است ، به معنى « وجوب » است . از قول آنان كه مىگويند : « حلّ الدّين » ؛ يعنى : « وقت اداى دين فرا رسيده است و واجب است آن را پرداخت نمود » . « هوى » ؛ يعنى : « سقط » و مقصود از آن ، لازمهء سقوط است كه همان هلاكت و ضلالت و ذليل شدن و كم كردن شخصيّت ذاتى مىباشد . * * * [ 180 ] پنجمين آيه : « وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنَّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصِيدِ وَ النَّخْلَ باسِقاتٍ لَها طَلْعٌ نَضِيدٌ رِزْقاً لِلْعِبادِ وَ أَحْيَيْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذلِكَ الْخُرُوجُ » ؛ « 2 » « و ما از آسمان آب باران مباركى را نازل نموديم و باغ‌هاى ميوه و خرمن‌ها از كشت حبوبات را رويانديم و نيز نخل‌هاى بلند خرما كه ميوهء آن به‌طور منظّم ، روى هم چيده شده است ، برانگيختيم ، اينها را روزى بندگان قرار داديم و با باران ، زمين مرده را زنده ساختيم تا مردم بدانند همچنين بعد از مرگ سر از خاك بيرون مىآورند » . « مبارك » به معنى « كثير المنافع » مىباشد و « حبّ الحصيد » از باب اضافهء موصوف به سوى وصف مىباشد و مقصود از آن ، گندم و جو و نخود و لوبيا و عدس و ديگر روييدنىها و محصولات غذايى مىباشد . « باسقات » ؛ يعنى « بلندىها » و برخى گفته‌اند به معنى « باردارها » مىباشد . از قول آنها كه « بسقت الشّاة » يعنى : حملت گفته‌اند . « نضيد » به معناى « منضود » يعنى « برخى روى برخى ديگر مىباشد » . « و رزقا » منصوب براساس مفعول له بودن مىباشد و آن علّت إنبات يا مصدر مىباشد . « بلدة ميته » ؛ يعنى « سرزمين باير يا خشك » و در آيه دلالتى است بر اينكه خداوند متعال اين اشياء را به خاطر انتقاع و بهره‌ورى بندگان به انواع انتفاعات و بهره‌گيرىها آفريده

--> ( 1 ) . سورهء علق ، آيهء 6 . ( 2 ) . سورهء ق ، آيات 9 تا 11 .